على رفيعى
151
تاريخ تحليلى پيشوايان (ع) (فارسى)
مىورزيد . شرايط سياسى براى اين اقدام در دوران امامت امامان پيشين - بجز مقطعى از دوران امام باقر عليه السلام كه موفق شد به نشر احاديث پيامبر صلى الله عليه و آله بپردازد - چندان مساعد نبود . امام صادق عليه السلام با استفاده از فرصت ، تلاشهاى پدر بزرگوارش را در اين زمينه تكميل كرد و بخش مهمى از فعّاليّتهاى خود را به احياى حديث اختصاص داد و بدين ترتيب ميراث ارزشمندى از خود بر جاى گذاشت و فرهنگ غنى اسلام را با احاديث خود غناى بيشترى بخشيد و هماكنون به كمتر مسأله اعتقادى ، فقهى ، تفسيرى و اخلاقى برمىخوريم كه از امام صادق عليه السلام حديثى درباره آن وجود نداشته باشد . علامه طباطبايى مىنويسد : احاديثى كه از صادقين يعنى از امام پنجم و ششم مأثور است از مجموع احاديثى كه از پيغمبر اكرم و ده امام ديگر ضبط شده است بيشتر است . « 1 » 4 - مبارزه با مسلكهاى انحرافى از جمله محورهاى مهمّ فعّاليتهاى علمى و فرهنگى امام صادق عليه السلام مبارزه با مكتبها و مسلكهاى اعتقادى نو پا و بىاساسى بود كه در دوران امامت آن حضرت پديد آمده يا رشد كرده بودند . اين مسلكها به دو بخش عمده تقسيم مىشوند . 1 - مذاهب اسلامى مهمترين اين مذاهب عبارت بودند از : معتزله ، مرجئه ، كيسانيّه ، زيديّه ، غلات و صوفيه . پيشواى ششم به تناسب اعتقادات و ميزان انحرافات هر يك از گروههاى ياد شده در برابر آنها موضع گرفت و با روشنگرى و ارشاد ، پيروان خود را از فروافتادن در دام آنها حفظ كرد . جهتگيرى كلّى حركت امام عليه السلام در برابر پيروان اين فرقهها ، هدايت و ارشاد آنان به راه حق بود . ليكن موضع آن گرامى در برابر سران اين گروهها كه افرادى كينهتوز و شيطان صفت بودند و اميدى به هدايت آنان نبود ، موضع برملا كردن چهره ضدّ اسلامى آنان براى مردم و طرد ايشان از سلك امت اسلامى بود .
--> ( 1 ) - شيعه در اسلام ، ص 140 .